Միրզոյանը հաստատել է, որ Հայաստանը մտադիր չէ վերադառնալ ՀԱՊԿ-ի աշխատանքներին
Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը 2026 թվականի հոկտեմբերի 28-ին լրագրողներին հայտարարել է, որ Երևանը չի փոխի իր դիրքորոշումը և չի վերադառնա Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության աշխատանքներին։ Այս մասին նույն օրը հայտնել է «ՌԻԱ Նովոստի»-ն։
Նախարարն արձագանքել է ՀԱՊԿ նախկին գլխավոր քարտուղար Նիկոլայ Բորդյուժայի՝ Հայաստանին կազմակերպությունից հեռացնելու առաջարկին։ Բորդյուժան իր դիրքորոշումը բացատրել է նրանով, որ հանրապետությունը չի մասնակցում կազմակերպության աշխատանքներին, սակայն որոշումները նախկինի պես պետք է համաձայնեցնել նրա հետ։ Նա Երևանին առաջարկել է ինքնուրույն դուրս գալ կառույցից, իսկ հրաժարվելու դեպքում հանդես է եկել երկրին հեռացնելու օգտին։
«Ռոսբալտ»-ի՝ հոկտեմբերի 28-ի հաղորդմամբ՝ Հայաստանը պաշտոնապես դուրս չի եկել ՀԱՊԿ-ից։ Հանրապետությունը շարունակում է մնալ կազմակերպության 6 անդամների թվում՝ Ռուսաստանի, Բելառուսի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի և Տաջիկստանի հետ։ Միաժամանակ, կազմակերպության կանոնադրությունը չի նախատեսում «անդամակցության սառեցման» ընթացակարգ, որով Հայաստանի իշխանությունները բնորոշում են իրենց դիրքորոշումը։
Կանոնադրության 19-րդ հոդվածը պետությանը թույլ է տալիս կամավոր դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից՝ իր պարտավորությունները կարգավորելուց հետո։ Երկիրը պետք է պաշտոնական ծանուցումն ուղարկի նախատեսվող ելքից առնվազն 6 ամիս առաջ։ Մեկ այլ մեխանիզմ է սահմանում 20-րդ հոդվածը, ըստ որի՝ Հավաքական անվտանգության խորհուրդն իրավունք ունի կասեցնել պետության մասնակցությունը կազմակերպության մարմինների աշխատանքներին, եթե այն չի կատարում իր պարտավորությունները։
ՀԱՊԿ անդամ երկրների ղեկավարները պետք է հավաքվեն Մոսկվայում 2026 թվականի նոյեմբերի 11-ին։ Պարբերականը հավանական է համարում, որ նրանք կքննարկեն Հայաստանի հետագա անդամակցության հարցը։
Կազմակերպության հետ Երևանի տարաձայնությունները կապված են Ադրբեջանի հետ սահմանին 2021–2022 թվականների իրադարձությունների հետ։ Հայաստանի ղեկավարությունը համարում է, որ ՀԱՊԿ-ը չի կատարել հանրապետության անվտանգության ապահովման իր պարտավորությունները և նրա ինքնիշխան տարածքի խախտումներին չի արձագանքել այնպես, ինչպես պետք է։ Հայաստանի իշխանություններն ակնկալում էին, որ դաշնակիցները գործի կդնեն հավաքական անվտանգության մեխանիզմները, և ստացած աջակցությունը անբավարար են համարել։
2024 թվականի փետրվարին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է ՀԱՊԿ-ին երկրի մասնակցությունը փաստացի սառեցնելու մասին։ Հայաստանը դադարել է մասնակցել կառույցի հիմնական միջոցառումներին և զորավարժություններին։ Հանրապետությունը նաև դադարեցրել է անդամավճարների փոխանցումը։